کتاب آزادی و دولت فرزانگی

کتاب آزادی و دولت فرزانگی نوشته فریدریش شیلر، ترجمه محمود عبادیان و اثری فلسفی و ادبی است که نشر اختران آن را در سال ۱۴۰۴ و پیش از این در سال‌های ۱۳۷۷ و ۱۳۸۵ منتشر کرده است. این کتاب شامل مجموعه‌ای از نامه‌های نویسنده است که در آن‌ها به بررسی نقش زیبایی، هنر و فرهنگ در پرورش انسان و جامعه پرداخته است. شیلر، شاعر و اندیشمند نامدار آلمانی، در این ۲۷ نامه با الهام از فلسفه‌ی ایمانوئل کانت و تجربه‌های شخصیْ به رابطه‌ی میان آزادی فردی، دولت و تربیت زیباشناختی پرداخته و کوشیده است نشان دهد چگونه هنر و زیبایی می‌توانند واسطه‌ای میان عقل و احساس و نیز علم و اخلاق باشند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آزادی و دولت فرزانگی اثر فریدریش شیلر

کتاب آزادی و دولت فرزانگی (نامه‌هایی در تربیت زیباشناختی انسان) به قلم فریدریش شیلر، در قالب ۲۷ نامه، دغدغه‌های فلسفی و اجتماعی نویسنده را درباره‌ی جایگاه هنر، زیبایی و فرهنگ در زندگی انسان و جامعه در بر گرفته است. فریدریش شیلر که از چهره‌های برجسته‌ی فلسفه‌ی کلاسیک آلمان به شمار می‌رود، با نگاهی انتقادی به وضعیت زمانه‌ی خود، به بررسی شکاف میان علم و اخلاق، فرد و جامعه و نیز آزادی و استبداد پرداخته است. او باتکیه‌بر آموزه‌های ایمانوئل کانت، اما با رویکردی متفاوت و عملی‌تر، نقش هنر و زیبایی را به‌عنوان پلی میان عقل و احساس و عاملی برای وحدت انسانیت برجسته کرده است.

کتاب حاضر شامل نامه‌هایی است که هرکدام به موضوعی می‌پردازند؛ از نسبت میان دولت و آزادی گرفته تا اهمیت تربیت زیباشناختی و نقش فرهنگ در شکل‌گیری جامعه‌ی آزاد. فریدریش شیلر در این نامه‌ها ضمن نقد وضعیت سیاسی و اجتماعی عصر خود، به اهمیت پرورش احساس زیبایی و نقش آن در تحقق آزادی و دولت فرزانگی اشاره کرده است. عنوان کتاب آزادی و دولت فرزانگی در زبان مبدأ عبارت است از Über die Asthetische Erziehung des Menschen Einer Reihe Von Briefen. همنچنین عنوان انگلیسی این کتاب برابر با On the aesthetic education of man, in a series of letters بوده است.

خلاصه کتاب آزادی و دولت فرزانگی

چگونه می‌توان از طریق هنر و زیبایی، انسان را به وحدت میان عقل و احساس رساند و جامعه‌ای آزاد و اخلاقی ساخت؟ فریدریش شیلر به وضعیت زمانه‌ی خود و بحران‌های اخلاقی و اجتماعی اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه جدایی میان علم و اخلاق، فرد و جامعه و عقل و احساس، انسان را از جامعیت و آزادی دور کرده است. او با الهام از فلسفه‌ی ایمانوئل کانت، دو نیروی اصلی در انسان را معرفی می‌کند؛ رانه‌ی حسی (که به ماده و تجربه‌ی حسی مربوط است) و رانه‌ی شکل (که به عقل و قانون‌مندی اشاره می‌کند). شیلر معتقد است که وحدت این دو نیرو تنها از طریق رانه‌ی بازی، یعنی تجربه‌ی زیبایی و هنر، ممکن می‌شود. به باور او، زیبایی واسطه‌ای است که انسان را به آزادی واقعی می‌رساند؛ زیرا در تجربه‌ی زیبایی، انسان همزمان هم آزاد است و هم درگیر جهان محسوس. این نویسنده نقش دولت و جامعه را در پرورش انسان بررسی می‌کند و هشدار می‌دهد که دولتِ صرفاً مبتنی‌بر قدرت یا قانون، بدون توجه به پرورش زیباشناختی، نمی‌تواند آزادی و اخلاق را تضمین کند. او تأکید می‌کند که تنها جامعه‌ای که اعضایش از طریق هنر و فرهنگ به وحدت عقل و احساس رسیده‌اند، می‌تواند دولت فرزانگی و آزادی را تحقق بخشد. شیلر هنر را نه سرگرمی، بلکه ضرورتی برای انسانیت می‌داند و معتقد است تربیت زیباشناختی، شرط لازم برای شکل‌گیری جامعه‌ای آزاد و اخلاقی است.

چرا باید کتاب آزادی و دولت فرزانگی را بخوانیم؟

کتاب آزادی و دولت فرزانگی با رویکرد فلسفی و ادبی به یکی از بنیادی‌ترین مسائل انسان، یعنی نسبت میان آزادی و دولت و تربیت زیباشناختی می‌پردازد. این کتاب با تحلیل عمیق نقش هنر و زیبایی در پرورش فرد و جامعه، دیدگاهی تازه درباره‌ی اهمیت فرهنگ و تربیت هنری ارائه داده است. فریدریش شیلر با زبانی شاعرانه و البته با استدلال‌کردن نشان داده است که چگونه هنر می‌تواند واسطه‌ای میان عقل و احساس باشد و راهی برای رسیدن به آزادی و وحدت انسانی فراهم کند. مطالعه‌ی این کتاب فرصتی برای آشنایی با اندیشه‌های فلسفی و کلاسیک آلمان و تأمل درباره‌ی جایگاه هنر و زیبایی در زندگی فردی و اجتماعی فراهم می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران فلسفه، هنر، علوم انسانی و کسانی که در باب نسبت میان آزادی، اخلاق، دولت و فرهنگ می‌اندیشند، پیشنهاد می‌شود. همچنین کتاب حاضر به دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی فلسفه‌ی سیاسی، زیبایی‌شناسی و مطالعات فرهنگی توصیه شده است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

- دبلیو. ویت (Modern Language Review): هر فردی که به جایگاه هنر در زندگی انسان و نقش آن در جامعه‌ی مدرن اهمیت می‌دهد، باید این کتاب را بخواند.

- thetrueaesthete.art: مطالعه‌ی کامل این کتاب دو یا سه‌برابر بیش از آنچه باید، طول کشید؛ زیرا با تعداد شگفت‌انگیزی از نکات تأمل‌برانگیز مواجه شدم که واقعاً باید یادداشت می‌کردم. فکر می‌کنم آنچه در نامه‌های فریدریش شیلر آمده است، در طول زندگی همراهم باقی بماند. هر دوی آن‌ها ایده‌ها و مفاهیم تازه‌ای را معرفی کرده‌اند که کاملاً با آن‌ها موافق هستم. مطالعه‌ی این کتاب باعث شد برخی افکار، احساسات و دیدگاه‌هایی که پیش‌تر داشتم، روشن و گسترده شود. روزی فرا خواهد رسید که نامه‌های شیلر را یکی‌یکی مرور کنم.

درباره فریدریش شیلر

فریدریش شیلر (Friedrich Von Schiller) در سال ۱۷۵۹ زاده شد و در ۱۸۰۵ میلادی از دنیا رفت. او شاعر، نمایشنامه‌نویس، فیلسوف، پزشک و مورخ برجسته‌ی آلمانی است. در سال ۱۷۷۳ به فرمان دوک وورتمبرگ وارد آکادمی نظامی کارل اوژن شد. ابتدا تحصیل در رشته‌ی حقوق را آغاز کرد، اما پس از مدتی مسیر خود را تغییر داد و به پزشکی روی آورد. در همین دوران با پروفسور آبل آشنا شد و زیر نظر او به مطالعه‌ی فلسفه پرداخت و آثار نویسندگانی چون ویلیام شکسپیر و ژان ژاک روسو را خواند. آشنایی با اندیشه‌های نویسندگان بزرگ جهان، نقطه‌ی عطفی در زندگی شیلر به شمار رفته است. در همان سال‌ها توانست نخستین شعر خود را در مجله‌ی اشوابیشه منتشر کند. در دسامبر ۱۷۸۰ تحصیلات پزشکی را به پایان رساند و به‌عنوان پزشک هنگ در آکادمی نظامی مشغول به کار شد. پس از مدتی سرگردانی در شهرهای مختلف آلمان، سرانجام به وایمار رفت و آنجا با گوته که از مهم‌ترین چهره‌های ادبی آلمان بود، دیدار کرد و از شخصیت و نفوذ او تأثیر پذیرفت.

شیلر نخستین نمایشنامه‌ی مشهور خود را با عنوان راهزنان نوشت و بعدها به‌عنوان استاد دانشگاه ینا فعالیت خود را ادامه داد. دریافت این سمت دانشگاهی باعث شد بخش بسیاری از مشکلات مالی او برطرف شود. در سال ۱۷۹۰ با شارلوته فون لانگه‌فلد ازدواج کرد. اندکی بعد به بیماری سختی دچار شد که او را ناچار ساخت تدریس را کنار بگذارد؛ بااین‌حال می‌کوشید با وجود بیماری به نوشتن و فعالیت ادامه دهد. سرانجام در برابر بیماری شکست خورد و در ۹ مه ۱۸۰۵ در وایمار درگذشت.

فریدریش شیلر به‌عنوان نامدارترین نمایشنامه‌نویس آلمانی شناخته می‌شود و همراه با گوته از چهره‌های اصلی مکتب کلاسیک وایمار به شمار می‌آید. بسیاری از نمایشنامه‌های شیلر در سرزمین‌های آلمانی‌زبان به‌عنوان آثار استاندارد تئاتری شهرت یافته‌اند و اشعار افسانه‌ای او نیز از محبوب‌ترین شعرهای آلمانی محسوب می‌شوند. بخش قابل‌توجهی از آثار این نویسنده، ازجمله نمایشنامه‌ی راهزنان، روحیه‌ی آزادی‌خواهانه‌ی او را نشان می‌دهند. این متن نمایشی در ایران همزمان با جنبش مشروطیت به قلم یوسف اعتصام‌الملک به پارسی برگردانده شد.

نمایشنامه‌های فریدریش شیلر شامل «راهزنان»، «توطئه‌ی فیسکو از اهالی جنوا»، «نیرنگ و عشق» یا «خدعه و عشق» (ترجمه‌ی یوسف اعتصامی)، «دون کارلوس»، «والنشتاین»، «ماریا استوارت»، «دوشیزه‌ی اورلئان»، «عروس مسینا» و «ویلهلم تل» است. از آثار تاریخی او می‌توان «تاریخ انقلاب هلند» و «تاریخ جنگ سی‌ساله» را نام برد. او در حوزه‌ی فلسفه نیز نوشته‌هایی چون «نامه‌های آگوستبورگ»، «درباره‌ی اشعار ساده‌لوحانه و احساسی» و «آزادی و دولت فرزانگی» را از خویش به یادگار گذاشته است.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

افتخارات و میراث فریدریش شیلر بسیار گسترده است. نخستین زندگی‌نامه‌ی معتبر او در سال ۱۸۳۰ توسط خواهرزنش (کارولینه فون وولتسوگن) نوشته شد. تابوتی که گمان می‌رفت اسکلت شیلر در آن قرار دارد، در سال ۱۸۲۷ به آرامگاه خاندان ساکس - وایمار در قبرستان تاریخی وایمار منتقل شد، اما در سال ۲۰۰۸ آزمایش‌های دی‌ان‌ای نشان داد جمجمه‌ی موجود متعلق به شیلر نیست و آرامگاه او اکنون خالی است. یادبودهای بسیاری برای او ساخته شده است؛ ازجمله قدیمی‌ترین بنای یادبود شیلر در سال ۱۸۳۹ در اشتوتگارت و مجسمه‌ای در برلین در سال ۱۸۷۱. جامعه‌ی آلمانی - آمریکایی نیویورک نیز در سال ۱۸۵۹ مجسمه‌ای برنزی از او را به سنترال پارک اهدا کرد و شهر شیکاگو نیز در لینکلن پارک تندیسی برایش برپا کرد. پارک شیلر در اوهایو، مجسمه‌های او در دیترویت، مینه‌سوتا و دیگر شهرهای آمریکا نیز نشان‌دهنده‌ی احترام گسترده به او بوده است. فریدریش شیلر حتی به‌عنوان نماد غیررسمی کالج کارلتون شناخته می‌شود و تصویرش در برنامه‌های تلویزیونی مختلف ظاهر شده است. چهره‌ی او روی سکه‌ها و اسکناس‌های آلمان نیز چاپ شده و در سال ۲۰۰۸ در نظرسنجی شبکه‌ی آرتِه، شیلر پس از شکسپیر به‌عنوان دومین نمایشنامه‌نویس بزرگ اروپا انتخاب شد.

درباره محمود عبادیان

محمود عبادیان در نخستین روز فروردین ۱۳۰۷ در ارومیه به دنیا آمد و ۱۲ فروردین ۱۳۹۲ در تهران از دنیا رفت. او یکی از چهره‌های برجسته و چندبعدی فلسفه و ادبیات معاصر ایران بوده است. مجمود عبادیان استاد بازنشسته‌ی گروه فلسفه‌ی دانشگاه علامه طباطبایی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه مفید قم و عضو گروه فلسفه‌ی فرهنگستان هنر ایران به شمار می‌رفت و در طول زندگی حرفه‌ای خود بیش از ۳۰ عنوان کتاب فلسفی و ادبی را تألیف و ترجمه کرد. تحصیلات خود را با گذراندن دوره‌ی دکترای تاریخ فلسفه‌ی عمومی در دانشگاه چارلز پراگ در سال ۱۹۶۱ آغاز کرد و سپس دکترای فلسفه‌ی کلاسیک آلمان را در دانشگاه هامبورگ در سال ۱۹۷۸ به پایان رساند. علاوه‌بر فعالیت‌های علمی، سابقه‌ی مبارزاتی نیز داشت و تجربه‌های زندان و شکنجه در دوران کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بر زندگی و دیدگاه‌های او تأثیر عمیقی گذاشت؛ به‌طوری‌که پس از آسیب‌دیدگی جسمانی، برای ادامه‌ی تحصیل به خارج از ایران رفت و در پراگ و سپس آلمان به مطالعه و پژوهش پرداخت.

محمود عبادیان در دوران تحصیل در پراگ با پروفسور یان ریپکا، استاد شرق‌شناس و پژوهشگر تاریخ ادبیات ایران، همکاری و در ترجمه و توضیح رباعیات خیام به زبان آلمانی نقش فعالانه‌ای ایفا کرد. او در این دوره، زبان چکی را به‌طور حرفه‌ای آموخت و باتوجه‌به ضعف قوای جسمانی و آسیب‌های ناشی از زندان، به‌جای رشته‌های فنی به علوم انسانی و فلسفه گرایش پیدا کرد. در پراگ به مطالعه‌ی فلسفه‌ی کلاسیک آلمان، فلسفه‌ی معاصر و تاریخ فلسفه‌ی عمومی پرداخت و توجه ویژه‌ای به ایدئالیسم آلمانی، زیبایی‌شناسی و زبان‌شناسی کرد. او همچنین در زمینه‌ی زیبایی‌شناسی لوکاچ رساله‌ای نوشت و در آلمان تحصیلات خود را تکمیل کرد؛ هرچند به‌دلیل نداشتن علاقه به دیدگاه‌های هگلی، پایان‌نامه‌اش را با استاد یونانی خود به اتمام رساند.

بازگشت محمود عبادیان به ایران با تمرکز بر آموزش و پژوهش در دانشگاه علامه طباطبایی همراه بود. ابتدا به تدریس ادبیات پرداخت و سپس با همراهی استادانی همچون اصغر دادبه و دکتر کاشانی گروه فلسفه‌ی دانشگاه را پایه‌گذاری کرد و از آن پس فعالیت خود را عمدتاً بر تدریس فلسفه‌ی غرب و ترجمه‌ی آثار مهم فلسفی متمرکز کرد. او علاوه‌بر فلسفه، علاقه‌ی ویژه‌ای به زبان‌ها و متون کهن فارسی داشت و آثار برجسته‌ای در زمینه‌ی زیباشناسی ادبیات فارسی، تحلیل غزل و نقش سعدی و فردوسی در حماسه‌سرایی را منتشر کرد. او همچنین به تدریس زبان‌های باستانی مانند اوستایی، پهلوی و فارسی باستان پرداخت و کوشید دانشجویان ایرانی را با این زبان‌ها آشنا کند.

محمود عبادیان در کنار فلسفه و ادبیات، علاقه‌مند به هنرهای مختلف ازجمله تئاتر، سینما و موسیقی بود و همواره تلاش می‌کرد نگرش زیبایی‌شناسانه و فلسفی خود را در این حوزه‌ها مطرح کند. زندگی علمی و عملی او سرشار از تلاش، مبارزه و پژوهش بود و شاگردان بسیاری را در دانشگاه تربیت کرد که امروز از پژوهشگران و استادان مطرح حوزه‌ی فلسفه و ادبیات به شمار می‌روند. او تا واپسین روزهای زندگی خود فعال بود و با وجود بیماری و کهولت سن، همچنان در پی مطالعه، تدریس و پژوهش بود. سرانجام در ۱۲ فروردین ۱۳۹۲ در تهران درگذشت، اما میراث علمی و فرهنگی او، چه در حوزه‌ی فلسفه و چه در ادبیات و هنر، زنده و مؤثر باقی مانده است.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

این کتاب با عنوان نامه‌هایی در تربیت زیبایی‌شناختی انسان‮‬‌‫ با ترجمه‌ی سید مسعود حسینی توسط نشر بیدگل‌‫ و در سال ۱۴۰۰ منتشر شد. همچنین این اثر با نام آزادی‌ و دول‍ت‌ ف‍رزان‍گ‍ی‌: ن‍ام‍ه‌ه‍ای‍ی‌ در ت‍رب‍ی‍ت‌ زی‍ب‍اش‍ن‍اس‍ی‌ ان‍س‍ان‌ با ت‍رج‍م‍ه‌‌ی م‍ح‍م‍ود ع‍ب‍ادی‍ان‌ توسط نشر ف‍ره‍ن‍گ‌ و ان‍دی‍ش‍ه‌‌‫ و در سال ۱۳۷۷ روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است.

بخشی از کتاب آزادی و دولت فرزانگی

«نامهٔ بیستم

احساس بر آگاهی پیشی دارد، و در تقدّم رانهٔ حسی است که ما به توضیح یکپارچه و کاملِ تاریخ آزادی انسان پی می‌بریم.

اینکه آزادی تأثیر بردار نیست، از مفهوم محض آن نتیجه می‌شود؛ اما اینکه آزادی خود معلول طبیعت است (طبیعت به کلی‌ترین معنای کلام)، بدان معناست که دستاورد کار و تکاپوی انسانی نیست، و لذا می‌توان آن را به‌وسایل طبیعی رشد داد یا مهار کرد؛ این امر مستقیم و به‌ضرورت از نکتهٔ پیشین مستفاد شدنی است. آزادی وقتی سرآغاز می‌یابد که آدمی جامعیت یافته و هردو رانهٔ اساسی وی رشد کرده باشد. بنابراین، فقدانش باید در آن‌جا باشد که انسان هنوز کمال نیافته و یکی از دو رانه، نادیده گرفته شده است؛ و باید بتوان آن را به یاری تمام آنچه بر آدمی جامعیت می‌بخشد، دگرباره مستقر کرد.

اکنون می‌توان به تحقیق نشان داد که انسان هم در تمامی نوع خود و هم در فردیتش از جنبه‌ای ناکامل بوده و منحصراً یکی از دو رانه در او فعال است. گفتنی است که انسان با زندگی صِرف آغاز می‌کند تا به شکل فرجام یابد؛ این بدان معناست که او در ابتدا فرد است تا شخص و از کرانمندی است که به بی‌کرانگی راه می‌برد. بنابراین، رانهٔ حسّی پیش از رانهٔ عقلی تأثیربخش می‌شود، چون که احساس بر آگاهی پیشی دارد، و در تقدم رانهٔ حسّی است که ما به توضیح یکپارچه و کاملِ تاریخ آزادی انسان پی می‌بریم.»